Cerkiew św.Cyryla
Cerkiew św.Cyryla - pomnik architektury z czasów Rusi Kijowskiej. Ona została zbudowana w połowie XII wieku w uroczysku Dorohożyczi jak sobór monasteru rodowego książąt czernihowskich Olegowiczej . W 1194 roku tutaj został pogrzebany książę Świętosław - bohater starożytnego poematu "Słowo o wyprawie Igora ".
Za czas swojego istnienia, Cerkiew św.Cyryla wiele razy była w ruinie, wielokrotnie zostawała naprawiana i restaurowana . Jej nowoczesna architektoniczna i artystyczna postać z charakterystycznymi cechami ukraińskiego baroku ( fronton, zdobiony lepionym ornamentom) powstała w połowie 18 wieku w wyniku restrukturyzacji z udziałem ukraińskiego architekta I.G Grigorowicza - Barskiego .
W latach 60, XIX wieku, Cerkiew św.Cyryla była tematem historycznego społeczeństwa. Stało się to z powodu że pod tynkiem XVIII wieku na ścianach odkryto freski, pochodzące z XII wieku.
W latach 1881-1884 pod kierownictwem profesora Prachowa w świątyni przeprowadzono poważne prace na wyczyszczenie i ponowienie freski.
W 1884 roku tutaj pracował Michaił Wrubel. Na żądanie duchownych cerkwi znalezione starożytne freski zostały ponownie przepisane farbami olejnymi . Wtedy także były wbudowane parapety marmurowe, chór oraz ikonostas.
W maju 1929 roku świątynia została ogłoszona Narodowym historyko-kulturalnym muzeum- rezerwatem. Pomnik ten jest interesujący tym, że jego architektura jest zachowana do XII wieku . Restrukturyzacji XVII -XVIII wieku zostały wyrażone przede wszystkim w przekładnie części sklepień , dobudowaniu czterech kopuł bocznych, budowie wspaniałego frontonu nad wejściem, oprawie okien i portali dekoracjami sztukatorskimi . Starożytni formy architektoniczne są wyraźnie czytelne pod tymi dobudowywaniami .
Ściany cerkwi św.Cyryla pokryte są malowniczymi freskami XII wieku, które ujawniane z zapisów olejowych, osobnymi fragmentami malowideł z XVII wieku i pracami olejnymi XIX wieku w miejscach, gdzie nie zachowały się malowidła ścienne. Od starożytnych fresków , które zdobiły wszystkie pokoje świątyni, zostało około 800 metrów kwadratowych malowideł, które są cennymi dziełami sztuki z okresu starożytnej Rusi. Z malowideł z XVII wieku przetrwał niezwykły portret igumena Innocentego Monasterskiego, słynnego dyplomata i postaci publicznej, malowany na pylonie południowej nawy. Portret jest cennym zabytkiem ukraińskiej sztuki portrety tego czasu.
Wśród malowideł olejnych, wykonanych podczas renowacji w XIX wieku, szczególne miejsce zajmują pracy słynnego rosyjskiego malarza Michaiła Wrubela. Te obrazy pokazują niezaprzeczalny talent innowacyjnego kolorysty i monumentalisty ó. Jednym z najsilniejszych jego prac w cerkwie - "Zesłanie Ducha Świętego " , zajmujący szereg chóru . W obrazach apostołów, artysty z niezwykłą mocą przekazał złożoność ludzkich emocji, stworzył galerię portretów z głęboką psychologiczną charakterystyką . Tutaj na choru wykonane przez M. Wrubela "Anioły z labaro" pół figura Chrystusa, głowy proroków Mojżesza i Salomona. Dla marmurowego ikonostasu, wykonanego ze szkiców A. Prachowa, M. Wrobel napisał w Wenecji ikony "Atanazego", "Matka Boska", "Chrystus" i "Cyryll". Prace te są wyróżniają się plastyką, głębokim realizmem i wysoką sztuką malowania. Najlepiej udała się artyści "Matka Boska".
Starożytna architektura cerkwi św.Cyryla i jej niezwykłe malowidła ścienne tworzą ten pomnik jednym z najbardziej wartościowych i interesujących muzeów na Ukrainie. Przprowadzane tutaj są koncerty wytworów muzycznych starożytnej Rusi, występują zespoły filharmoniczne .